Polders, dijken en het Zwin
Het land van Knokke-Heist werd stukje bij beetje op de zee gewonnen, langs de zeearm die Brugge met de Noordzee verbond.
- Dijken tegen de zee: in de 9e en 10e eeuw werden bij Heist de eerste dijken aangelegd, en vanaf de 11e eeuw wonnen de bewoners steeds meer land door schorren in te dijken.
- Het Zwin naar Brugge: via het Zwin, dat door de stormvloed van 1134 groter werd, was Brugge voor zeeschepen bereikbaar en groeide de stad in de 12e eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum.
- Bakens voor zeelieden: de kerktorens van Westkapelle en Knokke dienden als baken voor de schepen op weg naar Brugge.
- Verzanding: door bedijkingen en aanslibbing verzandde het Zwin, zodat Brugge voorhavens nodig had: eerst Damme, daarna Hoeke, Mude en Sluis.
Knok en Heys: twee dorpen
Knokke en Heist ontstonden als kleine polder- en vissersdorpen, elk met een eigen verhaal achter de naam.
- De knok: de naam Knokke gaat terug op het oude woord knok, een hoge, aangroeiende landtong in zee; op deze duinaanwas ontstond het dorpje Ten Knokke met een kapel voor de heilige Catharina.
- Vissers in Knokke: Knokke ontstond waarschijnlijk in de 13e eeuw na inpolderingen, en de visserij was lang de belangrijkste bron van inkomsten.
- Koudekercke en Heys: Heist groeide uit twee kernen; rond het Hof van Koudekercke ontstond de parochie Koudekercke (1221), en bij het Hof ter Heys aan de dijk het dorp Heys, dat rond 1600 Heyst heette.
- Heyst-aan-Zee (1877): in 1877 werd de officiële naam Heyst-aan-Zee, later Heist-aan-Zee.
De opkomst van de badplaats
Wanneer de eerste toeristen naar Heist en Knokke kwamen is niet precies bekend, maar in de 19e eeuw groeide het zeebaden snel.
- Gastenlijsten (1839): in 1839 wees de gouverneur het gemeentebestuur van Heist op de plicht van herbergiers om een lijst van hun gasten bij te houden.
- Een stenen zeedijk: door het stijgende aantal badgasten liet Heist straten plaveien, waterpompen plaatsen en een eerste stuk stenen Zeedijk aanleggen, met lantaarns en rustbanken; de eerste hotels waren Pavillon du Phare, het Kursaal en Hotel de la Plage.
- De trein naar zee (1863): op 16 augustus 1863 bereikte de trein Heist, via een spoorlijn langs Blankenberge.
- Reclame (1877): in 1877 maakte Heist voor het eerst reclame in de belangrijkste stations, kranten en tijdschriften.
- Rond de vuurtoren: in Knokke ontstonden bij de vuurtoren aan het einde van de Zeeweg de eerste eenvoudige etablissementen, zoals Au Congo en de Marguerite; de eerste verblijfsgasten waren kunstenaars rond de schilder Alfred Verwee.
- Tram en verkaveling: in 1887 volgde in Knokke de eerste verkaveling, in 1890 kwam de buurtspoorweg van Heist naar Brugge en in 1904 een paardentram van Knokke-dorp naar Knokke aan Zee, de voorloper van de kusttram.
Het Zoute, golf en casino
In de 20e eeuw groeide Knokke uit tot een van de chicste badplaatsen van België.
- Compagnie Het Zoute (1908): in 1908 werd de Compagnie Immobilière du Zoute opgericht om de gronden van de Zoute Polder te verkavelen, met de adellijke familie Lippens als belangrijkste eigenaar.
- Engelse gasten: de eerste verblijfstoeristen in Het Zoute waren vooral Engelsen, die tennis en golf meebrachten; zo ontstond een van de oudste golfterreinen van het vasteland.
- Albertstrand (1922): in 1922 begon de uitbreiding Albertstrand, de derde pijler van de groei van polderdorp tot badplaats.
- Het songfestival: van 1959 tot 1973 werd in Knokke een bekend internationaal songfestival gehouden.
Oorlog, fusie en moderne badstad
Twee wereldoorlogen lieten hun sporen na, waarna Knokke-Heist uitgroeide tot de bekende badstad van vandaag.
- Munitie in zee: na de Eerste Wereldoorlog werd vlak voor de kust op een zandbank een grote hoeveelheid munitie gestort; het is het grootste munitiestort van België.
- Bevrijding van de Zwinstreek: in de Tweede Wereldoorlog werd tijdens de Slag om de Schelde ook hier gevochten; het For Freedom Museum in Ramskapelle vertelt dit verhaal.
- Wederopbouw: na de oorlog, en vooral na 1955, kwam de bouwwoede weer op gang en werden veel oude gebouwen vervangen door appartementen en villa's.
- Afscheid van de tram: in de jaren vijftig verdwenen de meeste lokale tramlijnen; alleen de kusttram naar Oostende en De Panne bleef over.
- Knokke-Heist (1971): in 1971 werden Knokke, Heist en de polderdorpen Ramskapelle en Westkapelle samengevoegd tot de gemeente Knokke-Heist.
